Có lần một bạn nhắn hỏi chúng tôi về vật liệu tiêu âm giá rẻ. Bạn ấy có một căn phòng ngủ cũ, dùng để tập trống điện mỗi tối. Hàng xóm sát vách đã nhắc khéo hai lần trong một tuần. Thuê thợ thi công phòng cách âm chuyên nghiệp thì tốn hơn cả cây đàn bạn ấy đang tập.
Câu chuyện này không hiếm. Rất nhiều người mê nhạc tự dựng một góc tập ở nhà. Rồi mới nhận ra âm thanh dội ầm ầm, người nhà khó chịu. Ngân sách thì lúc nào cũng có hạn.
Vì Sao Phòng Tập Nhạc Tại Nhà Cần Xử Lý Tiêu Âm
Tường bê tông, cửa kính, sàn gạch đều cứng và phẳng. Âm thanh từ loa, đàn hay giọng hát chạm vào đó là bật ngược lại ngay. Người trong nghề gọi hiện tượng này là tiếng dội, hay còn gọi là vang phòng. Nói dễ hiểu, phòng càng trống thì càng vang.
Điều này giống hệt lúc bạn hát trong nhà tắm lát gạch. Với người tập nhạc, tiếng dội đánh lừa tai rất nhiều. Tưởng đàn ra tiếng dày, tiếng đầy. Nhưng bật file thu âm lại nghe ù, nghe rè, mất hết chi tiết nhỏ.
Bên cạnh chuyện nghe cho sướng tai, còn một vấn đề thực tế hơn. Đó là tiếng ồn lọt ra ngoài. Trống, guitar điện, hay chỉ đơn giản là loa tập hát mở to, đều dễ truyền qua tường mỏng. Cửa gỗ công nghiệp cũng cản âm rất kém.
Chúng tôi từng nghe không ít người kể chuyện bị người nhà càu nhàu. Có người còn bị hàng xóm gõ cửa vì tập nhạc buổi tối. Xử lý tiêu âm, vì vậy, không chỉ để nhạc cụ nghe hay hơn. Nó còn giữ không khí êm ấm trong nhà.
Không Cần Phòng Thu Bạc Triệu Mới Tập Được
Vấn đề nằm ở chỗ: thi công phòng thu tiêu chuẩn tốn khá nhiều tiền. Người ta thường dùng bông khoáng, tấm tiêu âm chuyên dụng, khung xương cách âm hai lớp. Một phòng nhỏ làm kiểu này có thể tốn vài chục triệu đồng. Không phải ai tập nhạc tại nhà cũng có sẵn khoản đó. Nhiều khi cũng chưa cần đến mức ấy. Đây là lý do vật liệu tiêu âm giá rẻ, tự tay lắp lấy, luôn được hỏi nhiều nhất.
Chúng tôi từng gặp một bạn học thanh nhạc, tập hát ở phòng khách chung với cả nhà. Bạn ấy lo tiếng vang làm mình hát sai nhịp, nghe không chuẩn. Sau khi thử vài tấm mút ở góc phòng, bạn ấy nhận ra tai nghe rõ hơn hẳn. Không cần đến phòng cách âm xịn mới tập được. Đôi khi, chỉ cần giảm bớt tiếng dội là đủ để tự tin tập luyện mỗi ngày.
Nếu bạn thích đọc thêm những câu chuyện tương tự, có một chuyên mục đang chờ. Đó là một vài chia sẻ khác về âm nhạc trong đời sống mà bên mình vẫn viết đều.
Nhóm Vật Liệu Tiêu Âm Giá Rẻ Có Thể Tự Lắp
Không cần bông khoáng nhập khẩu, bạn vẫn có vài lựa chọn quen thuộc. Giá dễ chịu, tự tay lắp được trong một buổi chiều. Dưới đây là những vật liệu chúng tôi hay gợi ý nhất.
- Tấm mút tiêu âm dạng gai hoặc dạng sóng. Giá tham khảo khoảng 20.000-60.000 đồng một tấm 30x30cm, tuỳ độ dày. Loại này có sẵn keo hai mặt, dán trực tiếp lên tường. Mút hấp thụ âm tần trung và tần cao khá tốt.
- Rèm vải dày, thảm trải sàn cũng tận dụng được ngay. Vải càng dày, càng nhiều nếp gấp thì hút âm càng nhiều. Một tấm rèm nhung treo kín một mảng tường trống đôi khi hiệu quả hơn cả mút mỏng.
- Xốp trứng hoặc bìa carton nhiều lớp là giải pháp gần như miễn phí. Đây là cách tận dụng đồ tái chế trong nhà. Hiệu quả tiêu âm ở mức cơ bản, chủ yếu giảm phản xạ. Nó không cách âm hoàn toàn, nhưng đủ dùng cho phòng tập nghiệp dư.
Nếu ngân sách chỉ khoảng 500.000 đồng, bạn vẫn làm được một góc tiêu âm cơ bản. Mua vài tấm mút cho hai góc phòng là đủ. Phần còn lại, dùng rèm hoặc chăn cũ treo tạm lên tường trống. Cách kết hợp này tuy không hoàn hảo, nhưng đủ giảm tiếng dội rõ rệt. Nhiều học viên của chúng tôi bắt đầu từ mức chi phí này, rồi nâng cấp dần khi cần.
Đừng Nhầm Mút Tiêu Âm Với Cách Âm
Một lưu ý nhỏ mà nhiều người bỏ qua: mút tiêu âm không phải vật liệu cách âm. Nó chỉ giảm tiếng dội bên trong phòng. Nó không ngăn được âm thanh truyền ra ngoài tường. Muốn giảm tiếng lọt ra ngoài, bạn cần thêm lớp vật liệu nặng và đặc. Rèm dày hoặc thảm dán tường là ví dụ, dùng kết hợp cùng mút. Sai lầm phổ biến nhất chúng tôi thấy là dán kín cả bốn bức tường bằng mút gai. Tốn tiền mà hàng xóm vẫn nghe thấy tiếng trống như thường.
Khi cần mua thêm dây đàn hay phụ kiện tập luyện, bạn có thể ghé qua đây. Đó là cửa hàng nhạc cụ và merch ban nhạc mà tụi mình từng viết. Biết đâu tiện thể hỏi luôn chỗ bán mút tiêu âm giá tốt gần nhà.
Cách Bố Trí Vật Liệu Tiêu Âm Hiệu Quả Trong Không Gian Nhỏ
Có vật liệu tốt mà bố trí sai chỗ thì hiệu quả cũng giảm đi nhiều. Góc phòng, chỗ hai bức tường gặp trần, là nơi âm thanh dội qua dội lại nhiều lần nhất. Dân trong nghề gọi đó là hiện tượng cộng hưởng góc. Ưu tiên xử lý mấy góc này trước. Dùng mút dạng khối tam giác, hoặc gấp gọn rèm dày nhét vào góc. Cách này hiệu quả hơn nhiều so với dán đều khắp bốn bức tường.
Chúng tôi từng tư vấn cho một bạn học guitar điện. Phòng của bạn ấy chỉ rộng chừng chín mét vuông. Bạn ấy dán mút kín hết một mặt tường, còn lại để trống trơn. Kết quả là âm thanh vẫn dội, chỉ đổi hướng dội sang phía chưa xử lý. Sau khi chia đều mút ra bốn góc, tiếng đàn nghe gọn hẳn. Không còn ù đục như trước nữa.
Một nguyên tắc nữa: nên kết hợp vật liệu cứng và mềm. Đừng chỉ dùng một loại. Bề mặt mềm như mút, vải hút âm tần cao tốt. Nhưng gần như bó tay với âm trầm của trống bass hay ampli guitar. Vật liệu có khối lượng, như tấm ván ép dán thêm lớp vải ngoài, lại xử lý tần thấp tốt hơn. Kết hợp hai loại giúp phòng cân bằng, không bị nghe chết tiếng ở một dải tần nào.
Đặt Quá Gần Cũng Là Một Sai Lầm
Một sai lầm khác chúng tôi hay gặp: dán mút quá sát vị trí ngồi hát hoặc chơi đàn. Làm vậy âm thanh nghe bí, thiếu tự nhiên, giống như hát trong chăn. Nên chừa khoảng cách vừa đủ giữa người chơi và mảng tường xử lý tiêu âm. Khoảng một mét trở lên là hợp lý cho phòng nhỏ. Bạn cũng nên thử nghe trước khi dán cố định. Di chuyển tấm mút vài vị trí để tìm chỗ ưng ý nhất.
Đừng Quên Chỗ Thở Cho Căn Phòng
Đừng bít kín phòng hoàn toàn. Một phòng phủ mút tiêu âm từ sàn đến trần, không chừa khe hở nào, sẽ ngột ngạt. Về lâu còn dễ ám mùi ẩm. Chúng tôi luôn nhắc học viên chừa khoảng 20-30% diện tích tường trống. Đồng thời giữ quạt thông gió, hoặc hé cửa khi tập lâu. Phòng tiêu âm tốt vẫn cần không khí lưu thông. Không thì tập nhạc xong lại mệt vì ngộp.
Có bạn từng bịt kín cửa sổ bằng mút dày, tưởng vậy cách âm tốt hơn. Kết quả là phòng nóng hầm, tập nửa tiếng đã mệt. Chúng tôi khuyên nên chừa một khe nhỏ, hoặc dùng quạt hút gắn tường thay thế. Vừa đỡ ngộp, vừa không ảnh hưởng nhiều đến hiệu quả tiêu âm tổng thể.
Nếu không gian tập của bạn cũng là nơi dạy nhạc hoặc bán thêm nhạc cụ, đồ phụ kiện. Một website bán hàng gọn gàng khi đó sẽ giúp ích nhiều. Nó giúp khách tìm đến dễ hơn, hiệu quả hơn hẳn so với chỉ đăng bài trên mạng xã hội. Vài người quen của chúng tôi từng nhờ dịch vụ thiết kế website bán hàng của mona.media hỗ trợ. Họ dựng một trang giới thiệu lớp học đơn giản, dễ tìm trên Google. Kết quả là khách mới liên hệ đặt lịch nhiều hơn hẳn.
Việc Đáng Làm Nhất Khi Bạn Tự Xử Lý Tiêu Âm Tại Nhà
Tự lắp vật liệu tiêu âm giá rẻ không biến phòng ngủ thành phòng thu chuyên nghiệp. Nhưng đủ để bạn tập nhạc thoải mái hơn, thu âm nghe sạch hơn. Bạn cũng không phải nghe hàng xóm than phiền mỗi tối. Quan trọng nhất là bắt tay làm từng bước nhỏ. Xử lý góc phòng trước, rồi thêm rèm dày hoặc thảm. Sau đó tinh chỉnh dần theo tai nghe của chính bạn. Đừng chờ đủ tiền để làm một lần cho hoàn hảo.
Nếu sau này bạn muốn tìm hiểu thêm cho góc tập nhạc tại nhà, đây là một gợi ý. Các bài viết về chủ đề âm nhạc mà chúng tôi vẫn cập nhật đều đặn có thể hữu ích. Chúng giúp bạn tiếp tục hoàn thiện không gian tập luyện của mình.
