Vì sao cuộc sống bận rộn thường rối ở những chỗ quen thuộc?
Bạn có bao giờ cuối ngày nhìn lại mà thấy việc vẫn chưa xong? Mở tài khoản cuối tháng lại không hiểu tiền đã đi đâu. Nếu đang rơi vào tình trạng này, bạn không hề đơn độc. Đội ngũ bên mình đã đồng hành cùng rất nhiều người có hoàn cảnh tương tự.
Điều đáng chú ý là sự rối loạn thường quay quanh năm mảng: thời gian, chi tiêu, sức khỏe, không gian sống và các mối quan hệ. Khi hiểu rõ gốc rễ nằm ở đâu, bạn đã đi được nửa đường để tự gỡ rối. Đừng vội đổi cả cuộc sống trong một tuần, hãy bắt đầu từ những chỗ nhỏ nhất.
Trong bài này, chúng tôi chia sẻ năm kinh nghiệm thực tế mà nhiều người đã thử và thấy có tác dụng: lập lịch theo khối thời gian, quản lý chi tiêu bằng một quy tắc đã được điều chỉnh, ưu tiên giấc ngủ và vận động nhẹ, tối giản không gian sống, và giữ kết nối xã hội một cách có chủ đích. Mỗi cách đều có giới hạn riêng, và chúng tôi sẽ nói rõ từng giới hạn ở phần sau.
Chúng tôi chọn năm kinh nghiệm này theo ba tiêu chí. Thứ nhất, bạn có thể áp dụng ngay mà không cần mua sắm nhiều. Thứ hai, chi phí gần như bằng không hoặc rất thấp. Thứ ba, chúng phù hợp với nhiều kiểu người khác nhau. Dù vậy, đây vẫn là kinh nghiệm mang tính tham khảo. Công việc, gia đình và thu nhập của mỗi người một khác, nên bạn cần điều chỉnh cho vừa với hoàn cảnh của mình.
Lập lịch sinh hoạt theo khối thời gian thay vì từng giờ
Nhiều người từng thử lên kế hoạch đến từng giờ rồi bỏ cuộc sau vài ngày. Lý do khá đơn giản: chỉ cần một việc phát sinh là cả lịch đổ theo dây chuyền. Cách chúng tôi thấy hiệu quả hơn là chia ngày thành ba khối lớn gồm việc chính, việc phụ và nghỉ ngơi. Bạn chỉ cần biết mình sẽ làm gì trong từng khối, không cần canh từng phút.
Khối việc chính nên đặt vào lúc đầu óc tỉnh táo nhất, thường là buổi sáng. Những việc cần suy nghĩ sâu như viết báo cáo hay xử lý một dự án nên rơi vào khoảng thời gian này. Email, việc vặt và các trao đổi nhỏ thì dồn sang buổi chiều, vì chúng ít đòi hỏi sự tập trung hơn. Một chị bạn làm kế toán từng kể với chúng tôi rằng chỉ cần chuyển việc đối chiếu sổ sách sang buổi sáng, mỗi ngày chị tiết kiệm được gần hai tiếng mà không phải làm thêm giờ.
Bạn không cần ghi chi tiết từng việc. Chỉ cần quyết trước một tuần: tuần này khối sáng dành cho dự án nào, khối chiều xử lý những gì. Ghi ra giấy hay dùng ứng dụng ghi chú bất kỳ đều được. Điều quan trọng là bạn nhìn thấy nó mỗi ngày.
Cách này hợp với người làm văn phòng, freelancer hay sinh viên vừa học vừa đi làm. Hạn chế lớn nhất là khi công việc đổi đột xuất, lịch sẽ lệch. Vì vậy, dành mười phút mỗi tuần để xem khối nào cần điều chỉnh là đủ giữ lịch sát thực tế.
Quản lý chi tiêu bằng quy tắc 50-30-20 đã điều chỉnh
Quy tắc 50-30-20 nghe có vẻ máy móc, nhưng ưu điểm của nó là dễ nhớ. Khoảng 50% thu nhập dành cho chi thiết yếu như nhà ở, ăn uống và đi lại. Khoảng 30% dành cho chi cá nhân. Phần còn lại, khoảng 20%, dùng để tiết kiệm hoặc trả nợ. Đây là một khung sườn để bạn tự điền con số của riêng mình, chứ không phải công thức bắt buộc phải theo từng đồng.
Chúng tôi thường khuyên người mới bắt đầu nên linh hoạt với tỷ lệ này. Có bạn từng gặp tình huống tiền thuê nhà chiếm hơn nửa thu nhập. Lúc đó, cứng nhắc giữ đúng 50% là không thực tế. Bạn có thể tạm nâng phần thiết yếu lên khoảng 60% và giảm phần cá nhân, miễn là biết rõ mình đang chi vào đâu. Điều đáng quý nhất là sự rõ ràng, không phải con số đẹp trên giấy.
Với người có thu nhập không ổn định, chẳng hạn làm nghề tự do, cách tính sẽ khác đi. Hãy lấy mức thu nhập thấp nhất của vài tháng gần nhất làm mốc, thay vì tính theo tháng đẹp nhất. Làm vậy mới tránh được cảnh tháng đông khách tiêu hết tiền, rồi tháng vắng việc lại phải đi vay. Phần chênh lệch khi thu nhập cao hơn mốc nên dồn vào tiết kiệm để bù cho những tháng thấp.
Muốn áp dụng được quy tắc này, bạn cần ghi lại chi tiêu ít nhất một tháng. Đừng cố ghi từng đồng ngay từ đầu, vì rất dễ nản. Hãy bắt đầu bằng các khoản lớn như tiền nhà, điện nước, học phí, sau đó mới đi vào các khoản nhỏ lẻ như cà phê hay đồ ăn vặt. Một cuốn sổ tay và cây bút là đủ, không nhất thiết phải dùng phần mềm trả phí. Nếu muốn tham khảo thêm các mẹo tiêu dùng thiết thực, bạn có thể xem mẹo chọn mua sắm tiết kiệm cho người mới mà đội ngũ bên mình đã tổng hợp.
Ưu tiên giấc ngủ và vận động nhẹ mỗi ngày
Giấc ngủ thường là thứ đầu tiên bị hy sinh khi bận rộn, và đó cũng là chỗ đáng tiếc nhất. Thiếu ngủ kéo dài khiến bạn dễ cáu gắt, hay quên việc và phải tốn nhiều năng lượng hơn để làm cùng một công việc. Ngủ ít không giúp bạn có thêm thời gian, chỉ làm hiệu suất giảm đi. Nhiều người lấy giờ ngủ để đổi lấy vài tiếng lướt điện thoại, rồi ngày hôm sau lại mệt hơn và làm chậm hơn.
Có hai việc đơn giản chúng tôi hay khuyên. Việc thứ nhất là cố định giờ đi ngủ và giờ thức dậy, kể cả cuối tuần cũng đừng lệch quá một tiếng. Cơ thể quen với nhịp đều sẽ dễ ngủ sâu hơn. Việc thứ hai là đi bộ khoảng 20 đến 30 phút mỗi ngày, có thể chia thành hai lần ngắn vào sáng và chiều.
Đi bộ không cần dụng cụ, không tốn tiền, nhưng đủ để cơ thể bớt ì sau nhiều giờ ngồi trước máy tính. Một anh bạn làm lập trình từng chia sẻ rằng sau vài tuần đi bộ đều đặn, anh thấy đầu óc minh mẫn hơn hẳn vào buổi chiều, đúng khoảng thời gian dễ mệt nhất trong ngày. Anh không giảm cân, không tập gym, chỉ đơn giản là đứng dậy khỏi ghế nhiều hơn.
Cách này đặc biệt phù hợp với người ngồi nhiều hoặc người làm ca đêm cần điều chỉnh lại lịch ngủ. Tuy vậy, nó không thể thay thế việc khám sức khỏe định kỳ. Nếu bạn đang có bệnh nền, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi thay đổi thói quen vận động.
Tối giản không gian sống theo nhu cầu thực tế
Căn nhà bừa bộn không chỉ làm mất thời gian tìm đồ. Nó còn khiến đầu óc lúc nào cũng có cảm giác việc chưa xong. Chúng tôi không khuyên bạn vứt hết đồ đạc, mà chỉ giữ lại những món thật sự dùng đến. Tối giản không có nghĩa là sống nghèo nàn, mà là sống có chủ đích.
Một câu hỏi đơn giản giúp bạn lọc đồ rất hiệu quả: món này tôi có dùng ít nhất một lần mỗi tuần không? Nếu câu trả lời là không, hãy cho nó vào một thùng riêng và đặt thời hạn ba tháng. Nếu trong ba tháng đó bạn không cần đến, có thể bán hoặc tặng đi. Chúng tôi đã thấy nhiều người làm đúng như vậy và thở phào khi không gian thoáng hơn. Có người còn phát hiện mình mua trùng ba cái sạc chỉ vì quên mất cái cũ đang nằm đâu đó.
Sắp xếp đồ theo khu vực chức năng cũng rất đáng làm. Góc làm việc gom bút, sổ và sạc; góc bếp tập trung dụng cụ nấu ăn một chỗ; tủ quần áo chia theo mùa. Khi mỗi thứ có nhà riêng, việc tìm đồ sẽ nhanh hơn rất nhiều.
Cách này hợp với căn hộ nhỏ hoặc chung cư ở đô thị lớn, nơi diện tích là thứ quý nhất. Tuy nhiên, nó không hợp với người có sở thích sưu tầm hoặc cần nhiều đồ nghề cho công việc. Những món như vậy thường được dùng không đều đặn nên quy tắc một tuần một lần sẽ không phù hợp. Với nhóm này, điều cần làm là sắp xếp gọn gàng trong các hộp có nhãn, chứ không phải loại bỏ.
So sánh nhanh các cách sắp xếp thời gian và chi tiêu
Để dễ hình dung sự khác nhau giữa các cách, bạn có thể tham khảo phần tóm tắt dưới đây. Mỗi phương pháp đòi hỏi công sức khác nhau, nên đừng kỳ vọng chúng giống nhau về độ khó hay kết quả.
- Khối thời gian theo buổi: mất khoảng 15 phút để thiết lập, gần như không tốn tiền, hợp với người làm văn phòng và freelancer.
- Quy tắc 50-30-20 đã điều chỉnh: cần một buổi tối để tính toán ban đầu, sau đó cập nhật mỗi tháng. Ghi chép bằng tay là đủ, hợp với người có thu nhập tương đối đều.
- Ghi chi tiêu chi tiết từng khoản: cần vài tuần để quen, đôi khi phải dùng ứng dụng trả phí, hợp với người muốn kiểm soát sát từng đồng.
Chúng tôi chưa đưa ra con số chung về thời gian tiết kiệm hay tỷ lệ thành công, vì điều đó phụ thuộc nhiều vào hoàn cảnh cụ thể. Cách tốt nhất là bạn tự theo dõi trong một tháng để có số liệu của chính mình. Khi đó, lựa chọn sẽ dựa trên thực tế thay vì cảm tính.
Giữ kết nối xã hội một cách có chủ đích
Bận rộn rất dễ khiến bạn lùi các cuộc hẹn với bạn bè. Lần lữa mãi, bạn bỗng thấy cô đơn mà không rõ vì sao. Trong quá trình trò chuyện với nhiều người, chúng tôi nhận ra một nghịch lý: có người mỗi tối lướt mạng xã hội cả tiếng đồng hồ nhưng hiếm khi gặp gỡ người thân thật sự. Họ biết rất rõ đời sống của người xa lạ, mà lại không biết bạn cũ đang ra sao.
Giải pháp không phức tạp. Hãy chọn sẵn một lịch cố định, chẳng hạn hai tuần một lần ăn tối cùng gia đình hoặc mỗi tháng một buổi cà phê với bạn cũ. Khi lịch đã được ghi vào sổ, bạn sẽ ít khi để nó trôi mất. Song song đó, thử đặt giới hạn khoảng 30 phút mỗi buổi tối cho mạng xã hội. Đây là điều chúng tôi thấy có tác dụng rõ nhất khi mới bắt đầu, vì thời gian được giải phóng thường được dùng để trò chuyện trực tiếp hoặc gọi điện.
Cách này đặc biệt hữu ích với người mới chuyển đến thành phố hoặc người làm việc từ xa. Họ thường thiếu những mối quan hệ gần gũi nên càng cần một nhịp kết nối đều đặn. Người hướng nội thì có thể thấy áp lực nếu bị gợi ý quá nhiều lịch hẹn, nên hãy chọn số lần vừa sức và đừng chạy theo nhịp của người khác. Một buổi gặp mặt có chất lượng luôn quý hơn mười cuộc gặp vội vàng.
Nếu bạn muốn tìm thêm ý tưởng cho những buổi gặp gỡ thư giãn cùng bạn bè, có thể xem qua xu hướng giải trí và âm nhạc năm nay để chọn nội dung phù hợp cho cuối tuần. Và nếu quan tâm đến việc học một kỹ năng mới cùng bạn bè, bạn cũng có thể tham khảo hướng dẫn học thanh nhạc cho người lớn tuổi, một hoạt động vừa giải trí vừa giúp kết nối.
Những sai lầm thường gặp khi áp dụng kinh nghiệm đời sống
Qua quá trình theo dõi nhiều trường hợp, chúng tôi nhận thấy ba lỗi lặp đi lặp lại. Lỗi đầu tiên là đặt mục tiêu quá cao rồi bỏ cuộc sau vài tuần. Lỗi thứ hai là chép nguyên mẫu của người khác mà không điều chỉnh cho hợp với mình. Lỗi thứ ba là thay đổi quá nhiều thói quen cùng lúc, khiến không thói quen nào kịp thành nếp.
Một điều đáng ghi nhớ là thay đổi nhỏ nhưng đều đặn thường bền hơn thay đổi lớn nhưng ngắn hạn. Khi thấy mình đang nản, hãy quay về việc nhỏ nhất có thể làm được mỗi ngày, chẳng hạn ghi chi tiêu của một ngày hoặc đi bộ mười phút sau bữa tối. Việc nhỏ được lặp lại đều đặn sẽ dần trở thành nếp sống.
Lộ trình bắt đầu từng bước trong 30 ngày
Bạn không cần áp dụng cả năm kinh nghiệm cùng lúc. Chúng tôi gợi ý một lộ trình đơn giản trong bốn tuần đầu để bạn có thời gian quan sát kết quả thật.
- Tuần 1: chọn một kinh nghiệm phù hợp nhất với hoàn cảnh hiện tại.
- Tuần 2 và 3: áp dụng đều đặn, đồng thời ghi lại điều gì hiệu quả và điều gì chưa ổn.
- Tuần 4: đánh giá lại, giữ phần hiệu quả và bỏ phần không hợp.
Sau khi đã quen, bạn có thể thêm kinh nghiệm thứ hai. Đi chậm mà chắc thường giúp đi được xa hơn về lâu dài. Và nếu bạn đang tìm thêm góc nhìn về các chủ đề đời sống và tiêu dùng khác, đội ngũ bên mình cũng đã tổng hợp nhiều bài viết liên quan trên site để bạn tham khảo, ví dụ như cách sắp xếp phòng thu nhỏ tại nhà gọn chi phí cho những ai quan tâm đến không gian sống sáng tạo.
Câu hỏi thường gặp
Nên bắt đầu từ kinh nghiệm nào trước?
Chúng tôi thường khuyên bắt đầu từ lập lịch theo khối thời gian, vì nó gần như không tốn chi phí và bạn sẽ thấy kết quả khá nhanh. Sau đó mới đến quản lý chi tiêu, bởi việc này cần thời gian để ghi chép và làm quen dần.
Thu nhập không ổn định có áp dụng được quy tắc chi tiêu không?
Có, nhưng bạn nên tính theo mức thu nhập thấp nhất của vài tháng gần đây. Phần chênh lệch khi thu nhập cao hơn nên dồn vào tiết kiệm để bù cho những tháng thấp.
Bao lâu thì thấy thay đổi rõ rệt?
Thông thường, bạn có thể nhận ra khác biệt sau khoảng hai đến bốn tuần áp dụng đều đặn. Thời gian này khác nhau tùy từng người và từng thói quen, nên đừng quá vội đánh giá.
Có cần công cụ hay ứng dụng hỗ trợ không?
Không bắt buộc. Một cuốn sổ tay hoặc bảng tính đơn giản là đủ cho hầu hết mọi người. Nếu quen dùng điện thoại, bạn có thể tận dụng ứng dụng lịch hoặc ghi chú sẵn có. Điều quan trọng là bạn thấy tiện và thực sự mở ra dùng mỗi ngày.
