Bạn có thể đã đi ngang qua rất nhiều bulong mạ kẽm mà chẳng để ý. Chúng nằm ở ban công, mái che, hàng rào, kệ sắt hay giàn phơi, tức là những chỗ hứng mưa và hơi ẩm gần như quanh năm. Vì vậy, chọn đúng loại ngay từ đầu quan trọng hơn bạn nghĩ. Bài này là những gì đội ngũ chúng tôi đúc kết sau nhiều công việc nhỏ trong nhà ở, từ treo kệ đến lắp mái tôn. Nếu bạn đang tìm hiểu về gia công bulong mạ kẽm, đây là điểm khởi đầu hữu ích.
Bulong mạ kẽm xuất hiện ở đâu trong nhà?
Thật ra, bulong mạ kẽm có mặt gần như khắp nơi quanh nhà. Ở ban công, chúng giữ thanh chắn và khung kính. Ở mái che, chúng giữ xà gồ và tấm tôn. Trên hàng rào và giàn phơi, chúng phải chịu trọn sức nặng lẫn nước mưa.
Chúng tôi từng gặp khá nhiều trường hợp chủ nhà lắp bulong thường ngoài trời chỉ vì giá rẻ hơn. Ban đầu mọi thứ vẫn ổn. Nhưng sau vài mùa mưa, ren bắt đầu gỉ và mối nối lỏng dần. Khi phát hiện ra, mái tôn đã rung lắc mỗi lần có gió lớn. Lúc đó, chi phí sửa chữa thường cao hơn nhiều so với việc mua đúng loại từ đầu.
Bulong mạ kẽm khác gì bulong thường?
Nói đơn giản, bulong mạ kẽm là bulong thép được phủ một lớp kẽm bên ngoài. Lớp kẽm này đóng vai trò như tấm chắn. Khi hơi ẩm và oxy tiếp xúc, kẽm sẽ bị ăn mòn trước. Nhờ vậy, lớp thép bên trong được bảo vệ lâu hơn nhiều.
Có hai cách mạ phổ biến bạn nên biết. Mạ kẽm nhúng nóng tạo lớp kẽm dày và bám chắc, rất hợp với môi trường ngoài trời. Mạ kẽm điện phân cho lớp mỏng hơn, giá mềm hơn, thường dùng ở những nơi khô ráo trong nhà. Nếu chọn sai cách mạ, dù đã mua bulong mạ kẽm, nó vẫn có thể gỉ sớm.
Muốn nhận biết hàng tốt, hãy quan sát bề mặt. Lớp kẽm nên đều màu, không loang lổ hay bong tróc. Ren cần sắc nét, không lồi lõm. Nếu ngay từ khi mới mua đã thấy ren có vết xước sâu, bạn nên cân nhắc chỗ khác.
Các loại bulong mạ kẽm thường dùng trong gia đình
Trong nhà, bạn sẽ gặp chủ yếu ba loại: bulong lục giác, bulong đầu tròn và vít ren suốt. Bulong lục giác dễ siết bằng cờ lê, phù hợp khi lắp khung và giá đỡ. Bulong đầu tròn thường được chọn khi cần bề mặt phẳng, ít vướng tay. Vít ren suốt tiện cho những chỗ cần ren chạy dọc theo chiều dài.
Khi chọn theo công việc, bạn có thể tham khảo nhanh:
- Treo kệ và giá đỡ nhẹ: đường kính nhỏ, chiều dài vừa phải là đủ.
- Lắp mái tôn và xà gồ: cần cấp bền cao hơn và khả năng chịu lực tốt.
- Dựng khung sắt: nên mua bulong kèm đai ốc và long đen cùng loại.
Đai ốc và long đen nên mua đồng bộ với bulong. Nếu gom từ nhiều nguồn khác nhau, ren rất dễ không khớp. Vặn vào thì kẹt, siết thì trượt, và bạn lại phải mất thêm thời gian tháo ra làm lại.
Chọn đúng cho từng việc để khỏi mua lại
Trước khi ra cửa hàng, bạn nên tự hỏi hai câu: vật này nặng bao nhiêu và nó đặt ở đâu. Trong nhà khô ráo, mạ kẽm điện phân thường là đủ dùng. Ngoài trời, đặc biệt gần biển hoặc khu vực ẩm thấp, nên ưu tiên mạ nhúng nóng để tránh phải thay sớm.
Chiều dài cũng cần tính kỹ. Nếu ngắn quá, ren không ăn đủ qua đai ốc và mối nối sẽ yếu. Nếu dài quá, phần thừa vừa vướng vừa khiến công trình trông lỏng lẻo. Nguyên tắc đơn giản là chọn sao cho ren ăn qua đai ốc ít nhất khoảng một đến hai vòng.
Về giá, mua lẻ thường đắt hơn mua theo bịch. Nếu công việc cần từ vài chục con trở lên, mua theo bịch gần như luôn có lợi. Còn nếu chỉ sửa một chỗ nhỏ, mua lẻ cho nhanh gọn là hợp lý.
Kinh nghiệm lắp đặt để bulong bền và chắc
Lắp đúng cách quyết định phần lớn độ bền. Trước hết, khoan lỗ đúng đường kính bulong. Lỗ quá to khiến bulong lỏng, lỗ quá nhỏ làm ren dễ bị bào mòn. Sau khi khoan, nhớ làm sạch mạt sắt, vì mạt kẹt giữa các bề mặt sẽ làm bulong lệch và chịu lực không đều.
Khi siết, đừng dùng lực quá mạnh. Lớp mạ ở ren rất mỏng, siết quá tay sẽ làm trầy và bong lớp bảo vệ, đúng chỗ dễ gỉ nhất. Siết vừa tay cho đủ chặt là được. Bạn nên kiểm tra lại sau vài ngày, vì một số mối nối có thể hơi lún xuống lúc đầu.
Ở vị trí rung động như mái tôn hay khung xe đẩy, nên thêm long đen vênh hoặc keo khóa ren. Điều này giúp bulong không tự nới lỏng sau một thời gian chạy rung liên tục. Với chỗ tĩnh và ít rung, siết đúng cách là đủ.
Sai lầm hay gặp khi dùng bulong ngoài trời
Sai lầm phổ biến nhất là dùng bulong thường thay cho bulong mạ kẽm ở nơi ẩm. Giá bulong thường rẻ hơn nên nhiều người chọn, nhưng chỉ vài tháng mưa nắng đã thấy gỉ loang. Khoản tiết kiệm ban đầu thường không bù nổi tiền thay thế về sau.
Một lỗi khác ít người nghĩ tới là trộn các kim loại khác nhau, chẳng hạn bulong thép đi cùng bản nhôm hoặc inox. Khi có nước, hai kim loại khác tính chất tiếp xúc sẽ tạo phản ứng ăn mòn điện hóa, khiến bulong hỏng nhanh hơn bình thường. Nếu buộc phải kết hợp, nên dùng miếng đệm cách điện hoặc chọn vật liệu tương thích.
Cuối cùng là không kiểm tra định kỳ. Gỉ thường bắt đầu từ khe hở và dưới đai ốc, nhìn từ ngoài rất khó thấy. Đến khi nhận ra rõ ràng thì thường đã muộn.
Bảo quản và kiểm tra để bulong bền lâu
Bảo quản bulong không khó. Bạn nên cất ở nơi khô ráo và tránh đặt trực tiếp xuống nền xi măng ẩm, vì độ ẩm từ nền sẽ thấm lên. Một hộp nhựa có nắp đậy là đủ. Mỗi lần mở hộp, hãy để ý xem có hơi nước đọng bên trong không, nếu có thì nên thay gói hút ẩm.
Có vài dấu hiệu cho thấy bulong cần thay: lớp kẽm bong tróc từng mảng, ren mòn hoặc tù, gỉ lan từ đầu vào thân. Gặp một trong các dấu hiệu này thì nên thay sớm, đừng cố dùng tiếp vì rủi ro về an toàn là có thật.
Với kết cấu ngoài trời, bạn nên kiểm tra nhẹ khoảng sáu tháng một lần. Chỉ cần nhìn qua và thử siết lại là đủ. Việc này mất vài phút nhưng giúp phát hiện sớm nhiều rắc rối, nhất là sau mùa mưa bão.
Chi phí và cách tiết kiệm khi mua bulong cho nhà ở
Trước khi mua, hãy đếm chính xác số lượng cần dùng. Mua thiếu thì phải chạy đi chạy lại và dễ lẫn lô hàng. Mua thừa thì cất đi, lâu dần cũng chẳng dùng đến. Nên tính thêm khoảng 10 đến 15 phần trăm dự phòng để tiện thay thế khi cần.
Những việc nhỏ như treo kệ hay thay vài con bulong, bạn hoàn toàn có thể tự làm. Còn lắp mái tôn lớn hay dựng khung chịu lực thì nên nhờ thợ có kinh nghiệm, vì chỉ sai một chút về vị trí hay lực siết cũng ảnh hưởng đến an toàn của cả công trình.
Nếu công trình có số lượng lớn hoặc quy cách đặc biệt, bạn có thể tham khảo thêm về gia công bulong mạ kẽm theo số lượng và quy cách đặt riêng để có báo giá phù hợp. Theo kinh nghiệm của chúng tôi, cách này giúp nhiều gia đình tránh mua dư hoặc mua thiếu quy cách.
Câu hỏi thường gặp
Bulong mạ kẽm có dùng được ngoài trời lâu dài không?
Có, nhưng bạn cần chọn đúng loại. Mạ kẽm nhúng nóng chịu mưa và ẩm tốt hơn nhiều so với điện phân. Dù vậy, vẫn nên kiểm tra định kỳ để phát hiện sớm dấu hiệu gỉ.
Mạ kẽm nhúng nóng khác mạ kẽm điện phân ở điểm nào rõ nhất?
Điểm dễ nhận thấy nhất là độ dày lớp kẽm. Nhúng nóng cho lớp dày, bền ngoài trời. Điện phân cho lớp mỏng hơn, phù hợp trong nhà khô ráo và giá dễ chịu hơn.
Có cần dùng thêm keo khóa ren cho bulong không?
Không bắt buộc với mọi chỗ. Bạn chỉ nên dùng ở vị trí hay rung động như mái tôn hoặc khung di chuyển. Ở chỗ tĩnh và ít rung, siết chặt đúng cách là đủ.
Làm sao biết bulong đã gỉ đến mức phải thay?
Nếu gỉ lan vào thân, ren bị tù hoặc bong tróc nhiều mảng thì nên thay. Gỉ nhẹ trên bề mặt có thể làm sạch, nhưng gỉ sâu thì khả năng chịu lực không còn đáng tin.
Mua bulong số lượng lớn có tiết kiệm hơn không?
Thường là có. Giá theo bịch hoặc thùng rẻ hơn mua lẻ đáng kể. Nếu chỉ cần vài con thì mua lẻ vẫn hợp lý hơn.
Nếu bạn đang chuẩn bị một công việc có dùng bulong, đừng ngại hỏi kỹ trước khi mua. Chỉ vài phút tư vấn có thể giúp bạn tránh mua nhầm loại và tiết kiệm cả tiền lẫn công sức. Chúc bạn có một công trình chắc chắn và bền đẹp theo thời gian.
