Một phụ huynh từng hỏi chúng tôi: con chị có nên học nhạc cụ truyền thống trước khi du học âm nhạc không? Câu hỏi này chúng tôi nghe khá nhiều lần gần đây. Ngày càng nhiều bạn trẻ Việt muốn theo đuổi âm nhạc chuyên nghiệp ở nước ngoài. Có bạn học piano, có bạn học violin, có bạn theo sáng tác.
Nhưng ít ai để ý một điều. Thứ làm hồ sơ nổi bật đôi khi nằm ở gốc gác dân tộc. Kỹ thuật phương Tây thì ai học nhạc viện cũng có.
Bài này chúng tôi kể lại những gì mình quan sát được. Từ chuyện chọn đàn, chuyện ghi hình. Đến cách một cây đàn tranh có thể đổi cục diện cả bộ hồ sơ.
Xu Hướng Du Học Ngành Âm Nhạc Của Người Trẻ Việt
Vài năm gần đây, số bạn trẻ Việt nộp hồ sơ vào các trường nhạc quốc tế tăng rõ rệt. Chúng tôi thấy điều này qua nhiều gia đình có con theo đuổi âm nhạc. Không chỉ dừng ở piano hay guitar cổ điển nữa.
Nhiều bạn còn nhắm tới nhạc jazz, sáng tác, cả âm nhạc điện tử. Các nhạc viện ở Mỹ, Anh, Hàn Quốc đều có chương trình riêng cho ngành này. Cánh cửa đó đang mở rộng hơn trước.
Nói riêng về hồ sơ, phần quan trọng nhất không phải bảng điểm. Đó là portfolio: video biểu diễn, bài luận cá nhân. Đôi khi có thêm thư giới thiệu từ giáo viên. Hội đồng tuyển sinh mỗi mùa nhận hàng trăm hồ sơ.
Phần lớn đều chơi piano hoặc violin theo lối cổ điển giống nhau. Cái họ tìm là dấu ấn riêng. Một điều gì đó kể được câu chuyện của người nộp hồ sơ. Đây chính là chỗ nhạc cụ truyền thống có đất diễn.
Vì Sao Bản Sắc Văn Hóa Ghi Điểm Với Hội Đồng Tuyển Sinh
Nhiều trường quốc tế xây chương trình đào tạo theo hướng đa văn hóa. Họ muốn lớp học có sinh viên đến từ nhiều nền âm nhạc khác nhau. Không chỉ toàn người học nhạc cổ điển châu Âu.
Một hồ sơ có đàn bầu, đàn tranh hay sáo trúc thường gây ấn tượng mạnh. Nhất là khi người nộp trình bày rõ vì sao chọn nhạc cụ đó. Một giảng viên tuyển sinh từng nói với chúng tôi. Họ nhớ hồ sơ có bản sắc lâu hơn nhớ một bản Chopin chơi chuẩn kỹ thuật.
Sai lầm chúng tôi hay thấy nhất ở giai đoạn này là để quá sát ngày nộp mới lo portfolio. Nhiều trường yêu cầu video quay trước cả tháng. Có trường còn muốn thư giới thiệu gửi riêng qua hệ thống. Gia đình tìm hiểu sớm, ngay từ lớp mười một, luôn chuẩn bị thong thả hơn nhiều.
Lợi Ích Khi Có Nền Tảng Nhạc Cụ Truyền Thống Trước Khi Du Học
Phần này chúng tôi muốn đi sâu. Đây là lý do chính khiến nhiều gia đình cho con học thêm nhạc cụ truyền thống. Trước khi làm hồ sơ, họ cân nhắc kỹ ba điều. Ba lợi ích chúng tôi thấy lặp lại qua nhiều trường hợp thực tế.
Điểm Cộng So Với Hồ Sơ Chỉ Học Nhạc Cụ Phương Tây
Mỗi mùa tuyển sinh, hội đồng chấm hồ sơ xem hàng trăm video piano, violin. Không ít lần họ mệt mỏi vì các video na ná nhau. Một bạn chơi đàn nguyệt hay đàn t’rưng, dù kỹ thuật chưa hoàn hảo. Nhưng vẫn khiến người xem dừng lại lâu hơn.
Chúng tôi từng hỗ trợ một bạn học sinh cấp ba. Em chơi đàn bầu bên cạnh piano chính. Hồ sơ của em được một trường ở Anh chủ động hỏi thêm thông tin. Điều này hiếm khi xảy ra với hồ sơ thuần cổ điển.
Một mẹo nhỏ: khi phỏng vấn, đừng chỉ trình diễn rồi thôi. Kể ngắn gọn vì sao chọn nhạc cụ đó. Học từ ai, khó nhất ở đoạn nào. Giám khảo thường nhớ câu chuyện hơn nhớ kỹ thuật ngón tay.
Cái hay là nhạc cụ truyền thống không thay thế nhạc cụ chính. Nó chỉ đóng vai trò bổ sung, giúp hồ sơ có thêm chiều sâu văn hóa. Ứng viên vẫn cần vững kỹ năng piano hay violin, nếu đó là chuyên ngành muốn theo. Nhạc cụ dân tộc chỉ là phần cộng thêm, không gánh thay phần chuyên môn chính.
Vốn Nhịp Điệu Dân Tộc Giúp Học Nhạc Lý Quốc Tế Dễ Hơn
Nhạc truyền thống Việt Nam phần nhiều dùng thang ngũ cung. Nói dễ hiểu, đó là thang có 5 nốt, thay vì 7 nốt như đô rê mi quen thuộc. Nghe quen tai ngũ cung từ nhỏ, học sinh thường bắt nhịp nhanh hơn. Nhất là khi vào các thể loại âm nhạc khác.
Kể cả nhạc lý phương Tây, với thang trưởng, thang thứ phức tạp hơn nhiều. Lý do nằm ở tai nghe. Các làn điệu chèo, hát xẩm, cải lương luyện phản xạ nghe – đoán nốt rất tốt. Nhạc lý quốc tế gọi khả năng này là ear training, tức luyện tai nghe nhạc.
Chúng tôi từng thấy một em học đàn tranh từ nhỏ. Khi vào lớp nhạc lý luyện thi, em đọc bản nhạc và bắt nhịp nhanh hơn hẳn bạn cùng lớp. Bạn ấy chỉ học piano. Giáo viên nhận xét tai em nhạy, phản xạ tốt. Đó là lợi thế thật, không phải chuyện thêu dệt cho đẹp hồ sơ.
Cơ Hội Giao Lưu Văn Hóa Trong Môi Trường Đa Quốc Gia
Nhiều trường quốc tế tổ chức ngày hội văn hóa mỗi học kỳ. Đó là nơi sinh viên trình diễn nhạc cụ quê hương. Ai có sẵn vốn nhạc cụ truyền thống sẽ dễ hòa nhập hơn.
Có ngay một tiết mục để giới thiệu bản thân. Đây cũng là dịp làm quen bạn bè quốc tế. Cơ hội này giúp mở rộng mạng lưới học thuật lẫn nghề nghiệp sau này.
Một trường ở Hàn Quốc chúng tôi biết có hẳn một đêm nhạc quốc tế mỗi năm. Sinh viên mặc trang phục truyền thống, biểu diễn nhạc cụ quê hương ngay trong khuôn viên trường. Một cựu sinh viên người Việt kể lại. Đêm diễn đó là lúc bạn bè quốc tế nhớ tên bạn lâu nhất. Hơn cả những tiết học chung suốt một học kỳ.
Muốn đọc thêm câu chuyện thực tế kiểu này? Bạn có thể ghé chuyên mục âm nhạc đời sống trên site. Chúng tôi cập nhật khá đều những chia sẻ tương tự, từ nhiều gia đình khác nhau.
Cách Chuẩn Bị Vốn Nhạc Cụ Dân Tộc Trước Khi Nộp Hồ Sơ
Biết lợi ích rồi, câu hỏi tiếp theo là chuẩn bị thế nào cho đúng. Chúng tôi gợi ý ba việc nên làm theo thứ tự. Dựa trên kinh nghiệm làm việc với nhiều gia đình.
- Chọn nhạc cụ phù hợp định hướng chuyên ngành. Nếu em theo hướng biểu diễn, đàn tranh hay đàn bầu là lựa chọn phổ biến. Vì kỹ thuật ngón dễ trình diễn ấn tượng trong thời gian ngắn. Nếu hướng về sáng tác hay lý luận âm nhạc, sáo trúc hoặc đàn nguyệt lại hợp hơn. Vì thể hiện rõ cấu trúc giai điệu. Nên ghé một cửa hàng nhạc cụ truyền thống uy tín để được tư vấn kỹ trước khi mua. Tránh mua nhầm đàn kém chất lượng, âm không chuẩn.
- Ghi hình video biểu diễn chất lượng tốt. Hội đồng chấm hồ sơ xem video trên màn hình lớn. Âm thanh rè hay hình mờ đều bị trừ điểm cảm quan, dù chơi hay. Quay ở nơi yên tĩnh, ánh sáng tự nhiên. Nếu có mic rời càng tốt, vì mic điện thoại thường bắt tạp âm.
- Học thêm nhạc lý cơ bản song song. Biết đọc bản nhạc, hiểu nhịp phách, gọi được tên các quãng âm. Điều đó giúp bài luận và phỏng vấn tự tin hơn nhiều. Nhiều em chơi hay nhưng lúng túng khi giám khảo hỏi về lý thuyết. Đây là điểm trừ đáng tiếc, hoàn toàn tránh được nếu chuẩn bị sớm.
Sai Lầm Thường Gặp Và Mẹo Nhỏ Từ Kinh Nghiệm Thực Tế
Sai lầm chúng tôi hay gặp nhất là chọn nhạc cụ theo phong trào. Thấy bạn học đàn tranh cũng học theo. Mà không hỏi xem nhạc cụ đó có hợp định hướng của mình không. Hồ sơ vì vậy thiếu nhất quán, giám khảo đọc là nhận ra ngay.
Một mẹo nhỏ khác: nhiều trung tâm dạy nhạc cụ truyền thống bây giờ đầu tư hẳn một trang giới thiệu bài bản. Tương tự dịch vụ thiết kế website bán hàng chuyên nghiệp. Mục đích là để phụ huynh xem lịch học, học phí, video mẫu ngay trên site. Trước khi họ quyết định đăng ký.
Trung tâm nào có sẵn trang như vậy. Hồ sơ học viên ở đó thường được lưu trữ gọn gàng hơn. Cũng dễ lấy lại video cũ khi cần làm hồ sơ gấp.
Lời Khuyên Cuối Cho Người Sắp Nộp Hồ Sơ Du Học Âm Nhạc
Nếu con bạn đang chuẩn bị hồ sơ du học ngành âm nhạc, đừng đợi đến sát ngày mới nghĩ tới nhạc cụ truyền thống. Vốn nhạc cụ dân tộc cần thời gian để chơi tự nhiên, không gượng gạo trước ống kính. Điều đó khó luyện trong vài tuần. Bắt đầu sớm, chọn đúng nhạc cụ hợp định hướng, quay video cẩn thận. Hồ sơ sẽ có một điểm nhấn mà bạn cùng trang lứa khó có được.
Chúng tôi tin đây không chỉ là chiến thuật làm đẹp hồ sơ. Nó còn là cách giữ một phần gốc gác Việt Nam. Khi bước ra một môi trường học tập quốc tế rộng lớn hơn nhiều.
