Mua sắt thép, bản lề hay ốc vít về dùng ngay là thói quen của rất nhiều người. Nhưng chỉ sau vài tháng, cổng bắt đầu xệ, kệ gỗ nứt, bulông thì rỉ hết. Lúc đó bạn mới nhận ra mình đã chọn chưa đúng. Trong quá trình làm việc với khách hàng, đội ngũ bên mình gặp đi gặp lại những lỗi na ná nhau. Vì vậy chúng tôi tổng hợp thành bài này, kèm dấu hiệu để bạn tự nhận biết và cách xử lý thực tế.
Các con số trong bài chỉ mang tính tham khảo. Nếu cần định mức kỹ thuật chính xác cho công trình, bạn nên hỏi nhà cung cấp hoặc một kỹ thuật viên có chuyên môn. Chúng tôi viết để bạn hiểu vấn đề trước khi trò chuyện với họ, chứ không thay thế tiêu chuẩn kỹ thuật chính thức.
Vì sao kim khí dễ bị chọn nhầm với người không chuyên?
Kim khí nhìn bề ngoài thường na ná nhau. Hai cây thép hộp đặt cạnh nhau có thể trông giống hệt. Nhưng độ dày thành và thành phần hợp kim lại khác nhau khá nhiều. Người ngoài nghề gần như không thể phân biệt chỉ bằng mắt thường.
Vì thế, bài này không đi sâu vào lý thuyết luyện kim. Chúng tôi tập trung vào bảy lỗi gặp nhiều nhất, để bạn tự kiểm tra trước khi bỏ tiền ra mua. Đây là kiến thức phổ thông, giúp bạn đặt đúng câu hỏi khi đi mua hàng.
Sai lầm 1: Chọn kim khí chỉ vì giá rẻ
Giá rẻ bất thường thường đến từ việc giảm độ dày hoặc dùng vật liệu kém hơn so với công bố. Khi nhận báo giá, nếu thấy thấp hơn mặt bằng chung khoảng 20 đến 30%, bạn nên hỏi rõ độ dày và xuất xứ. Hỏi thẳng là việc hoàn toàn bình thường. Một nhà cung cấp uy tín sẽ sẵn lòng trả lời, còn ai lảng tránh thì nên cân nhắc lại.
Tuy vậy, không phải món nào rẻ cũng kém chất lượng. Điều cần làm là đối chiếu chứng nhận đi kèm và so sánh các thông số cụ thể, thay vì chỉ nhìn con số trên báo giá rồi quyết định.
Sai lầm 2: Bỏ qua khả năng chống ăn mòn khi dùng ngoài trời
Lan can, cổng hay mái hiên đặt ngoài trời mà dùng thép đen thường sẽ rỉ sau vài mùa mưa. Nhà gần biển hoặc khu vực độ ẩm cao còn xuống cấp nhanh hơn nhiều. Đây là lỗi chúng tôi gặp khá thường xuyên ở các công trình nhỏ.
Với môi trường ven biển hoặc nhà ẩm, nên ưu tiên inox hoặc mạ kẽm nhúng nóng. Chi phí ban đầu cao hơn, nhưng bù lại bạn ít phải sửa chữa về sau. Khi nghiệm thu, đừng ngại hỏi về độ dày lớp mạ thực tế. Một lớp mạ mỏng có thể trông bóng đẹp nhưng không bảo vệ được lâu.
Sai lầm 3: Dùng sai loại ốc vít và bulông
Trên đầu bulông thường có ký hiệu cấp bền. Nhiều người tự lắp kệ hay khung máy lại bỏ qua ký hiệu này, thấy vừa lỗ là dùng luôn. Cách làm đó rất rủi ro.
Thông số cần tra theo tiêu chuẩn, đừng đoán bằng mắt. Một con bulông cấp bền thấp siết vào chỗ chịu tải có thể đứt bất ngờ khi đang sử dụng, nhất là với khung treo hay giá đỡ nặng. Chỉ cần vài phút đối chiếu ký hiệu là bạn đã tránh được chuyện đó.
Sai lầm 4: Siết quá lực hoặc siết theo cảm tính
Siết quá tay làm ren bị giãn hoặc gãy. Ngược lại, siết lỏng thì rung lâu ngày sẽ bị tuột. Đội ngũ bên mình từng gặp nhiều xe máy bị lỏng bánh chỉ vì người sửa siết theo cảm giác của tay.
Mô-men siết thường do nhà sản xuất quy định. Cờ lê lực có giá không rẻ và cần hiệu chuẩn định kỳ, nhưng với thiết bị hay rung, đây là khoản đầu tư đáng cân nhắc. Nếu chỉ siết vài con ốc trong nhà, bạn có thể tham khảo thông số trong sách hướng dẫn rồi siết dần theo đường chéo.
Sai lầm 5: Hàn và gia công khi bề mặt chưa sạch
Gỉ, dầu hay sơn còn dính trên mép hàn sẽ làm mối hàn bị rỗ và lẫn tạp chất. Nhìn bề ngoài mối hàn vẫn đẹp, nhưng bên trong đã yếu đi. Đây là lỗi khó phát hiện nhất trong danh sách này.
Trước khi hàn, hãy mài hoặc chà sạch khu vực sẽ hàn. Với khung chịu tải, nên thử tải trước khi đưa vào sử dụng thực tế, vì mối hàn yếu thường không lộ ra ngay từ đầu.
Sai lầm 6: Không bảo dưỡng mũi khoan và lưỡi cắt
Nhiều người dùng mũi khoan đến khi cùn hẳn mới thay. Trong khi đó, lưỡi mòn khiến máy nóng hơn và tốn điện hơn. Lưỡi có vết nứt còn nguy hiểm khi đang quay tốc độ cao. Bạn nên thay ngay khi gặp một trong các dấu hiệu sau:
- Lưỡi đã mòn hoặc bị cùn rõ rệt.
- Máy nóng bất thường khi làm việc.
- Máy bị rung hoặc có tiếng kêu lạ.
Tuổi thọ lưỡi phụ thuộc chủ yếu vào vật liệu đang gia công, nên không có con số chung cố định nào áp dụng cho mọi trường hợp.
Sai lầm 7: Quên tính giãn nở nhiệt khi lắp đặt
Kim loại nở ra khi nóng và co lại khi lạnh. Khung cửa hay mái tôn dài mà lắp chặt cứng, không chừa khe nào thì rất dễ cong vênh sau vài mùa nắng. Nhiều người thắc mắc vì sao cửa mới lắp đã kẹt, và nguyên nhân thường nằm ở đây.
Hệ số giãn nở khác nhau theo từng loại kim loại. Trước khi quyết định chừa khe bao nhiêu, bạn nên tra cứu thông số đúng cho vật liệu đang dùng. Một khe hở vừa phải, tính toán đúng, sẽ giúp công trình bền hơn nhiều so với lắp chặt cứng.
Cách chọn nhà cung cấp kim khí đáng tin
Một nhà cung cấp tử tế thường có chứng nhận xuất xứ, giấy kiểm định và chính sách đổi trả rõ ràng. Khi hỏi về nguồn gốc, hãy để ý thái độ của họ: sẵn sàng cho xem giấy tờ thật là dấu hiệu tốt, còn lảng tránh thì nên thận trọng. Bạn cũng nên tham khảo thêm mẹo kiểm tra trước khi chốt mua đồ cũ trên mạng để có thêm góc nhìn khi so sánh người bán.
Thông tin về nhà cung cấp cũng nên được kiểm chứng trực tiếp. Đừng tin hoàn toàn vào quảng cáo. Hãy yêu cầu xem giấy tờ thực tế và hỏi kỹ các thông số quan trọng với loại vật liệu bạn cần.
Tóm tắt 7 sai lầm và cách tránh
Chọn theo giá rẻ là lỗi dễ mắc nhất. Bỏ qua chống ăn mòn và dùng sai bulông là hai lỗi gây hậu quả nặng nhất khi công trình đã đưa vào sử dụng. Hàn trên bề mặt bẩn, không bảo dưỡng lưỡi cắt, siết sai lực và quên giãn nở nhiệt thì thường bộc lộ muộn hơn, nên càng cần kiểm tra ngay từ đầu.
Nếu đang cân nhắc đầu tư thêm thiết bị hay phụ kiện cho không gian làm việc nhỏ, bạn có thể xem kinh nghiệm chọn phụ kiện và vật liệu cho không gian sử dụng trước khi quyết định. Các số liệu và cách làm nêu trên nên được đo thực tế hoặc hỏi kỹ thuật viên trước khi áp dụng.
Câu hỏi thường gặp
Kim khí mạ kẽm có bền hơn sơn thường không?
Thông thường, mạ kẽm nhúng nóng bền hơn sơn thường khi để ngoài trời. Lớp kẽm vẫn bảo vệ kim loại bên dưới ngay cả khi bị trầy xước nhẹ. Tuy nhiên, độ bền còn phụ thuộc độ dày lớp mạ thực tế, nên bạn vẫn nên hỏi kỹ trước khi chọn.
Làm sao biết bulông đã siết đủ lực?
Cách chắc chắn nhất là dùng cờ lê lực theo mô-men nhà sản xuất quy định. Siết bằng cảm giác rất dễ sai, nhất là với bulông nhỏ. Nếu không có dụng cụ, hãy kiểm tra lại sau vài ngày sử dụng để xem có bị lỏng không.
Có nên tự hàn khung sắt chịu tải không?
Nếu chưa có kinh nghiệm, bạn nên thuê thợ có tay nghề cho khung chịu tải. Khung làm sai có thể gây nguy hiểm cho người sử dụng, nên không đáng để tiết kiệm chi phí. Với việc nhỏ không chịu lực, bạn tự làm được nhưng vẫn cần làm sạch bề mặt kỹ càng.
Lưỡi khoan bị cùn có thể mài lại không?
Có thể mài lại nếu lưỡi còn nguyên thân và chưa nứt. Nếu lưỡi đã bị nóng xanh hoặc có vết nứt, bạn nên thay mới, vì mài lại sẽ làm mất độ cứng cần thiết.
Chi phí kiểm định vật liệu có đáng không với người dùng thường?
Với công trình nhỏ, bạn chỉ cần kiểm định khi vật liệu dùng ở vị trí chịu tải chính. Với đồ gia dụng nhẹ, chọn nhà cung cấp có giấy tờ rõ ràng thường là đủ. Đừng để chi phí kiểm định trở thành gánh nặng nếu rủi ro thực tế không lớn.
